ΚΡΗΤΗ

Αφιέρωμα Κρήτη: Οι πόλεις ..... και οι δικές μας αγαπημένες στάσεις σ΄αυτές

Αφιέρωμα στην Κρήτη απο την Καθημερίνη 
ΛΙΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΛΑΒΑΝΟΥ, ΟΛΓΑ ΧΑΡΑΜΗ, ΠΑΓΩΝΑ ΛΑΨΑΤΗ

ΧΑΝΙΑ
ΟΛΟ ΧΡΩΜΑ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

Είναι η πιο τουριστική πόλη της Κρήτης και ταυτόχρονα η πιο πολύχρωμη και η πιο πολυπολιτισμική. Χρησιμοποιήστε την ως βάση για να εξερευνήσετε τις δεκάδες υπέροχες παραλίες, διάσπαρτες σε όλο τον νομό.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΛΙΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΥ

Πρωινή βόλτα
Το παλιό λιμάνι είναι το πιο πολυσύχναστο σημείο της πόλης και δεν θα χρειαστείτε πάνω από 20 λεπτά για να περπατήσετε από τη μια άκρη του στην άλλη. Αν όμως κάνετε τη διαδρομή στις 8 ή 9 το πρωί, θα αντικρίσετε μια τελείως διαφορετική εικόνα, χαλαρή, ήσυχη και γραφική. Ξεκινήστε από τον Ιστιοπλοϊκό  Όμιλο Χανίων, περάστε το Γιαλισί Τζαμί, το Ναυτικό Μουσείο και φτάστε μέχρι το κάστρο Φιρκά. Σε όλη αυτή τη διαδρομή θα έχετε απέναντί σας τον Φάρο, εικόνα-σύμβολο του παλιού λιμανιού.


Η δεξιά πλευρά του ενετικού λιμανιού, έξω από τον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο της πόλης. (Φωτογραφία: © Στέλιος Παπαρδέλας)

Ψώνια στη Δημοτική Αγορά
Η ίδια ώρα, νωρίς το πρωί, είναι η ιδανική για να επισκεφτείτε και τη Δημοτική Αγορά της πόλης. Τέτοια ώρα θα δείτε κυρίως ντόπιους να ψωνίζουν τρόφιμα και προϊόντα από όλη την Κρήτη. Η σκεπαστή Δημοτική Αγορά είναι χτισμένη σε σχήμα σταυρού και έχει τέσσερα σημεία εισόδου. Εγκαινιάστηκε το 1913 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και για δεκαετίες ολόκληρες αποτελούσε την καρδιά της πόλης.


Η παραλία στο Μαράθι, 17 χλμ. από τα Χανιά. (Φωτογραφία: © ΝΙΚΟΛΑΣ ΛΕΒΕΝΤΑΚΗΣ)

Βουτιά και φαγητό
Οι πιο αξιοπρεπείς επιλογές για μπάνιο κοντά στην πόλη είναι οι  παραλίες στο Μαράθι, στο Ακρωτήρι. Απέχουν 17 χλμ. από τα Χανιά, έχουν ψιλή άμμο, ρηχά νερά και όλα τα κομφόρ – ομπρέλες, ξαπλώστρες, καφέ και ταβέρνες. Μετά τη βουτιά, θα πάτε για φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, αλλά και χειροποίητα ντολμαδάκια, καλτσούνια και άλλα, στην ταβέρνα του Πατρελαντώνη (τηλ. 6977-700112).

Στη Χαλέπα και στα Ταμπακάρια
Η πιο αριστοκρατική συνοικία της πόλης είναι η Χαλέπα, με την πανοραμική θέα στη θάλασσα, τα αρχοντικά σπίτια, τις επαύλεις, τους πλούσιους κήπους και τους επιφανείς κατοίκους. Εδώ στεγάστηκαν τα προξενεία ξένων δυνάμεων, εδώ έζησαν ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η οικογένεια Μητσοτάκη, εδώ υπογράφηκε η ομώνυμη συνθήκη το 1878, με την οποία, στην ουσία, η Κρήτη αυτονομήθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Περπατήστε στους δρόμους της συνοικίας το απόγευμα, πριν δύσει ο ήλιος, και περάστε και από τα Ταμπακαριά, δίπλα στη θάλασσα, όπου στεγάζονταν παλιά τα βυρσοδεψεία της πόλης.


 Στα 2 Λουξ, το ιστορικό καφέ-μπαρ της πόλης. (Φωτογραφία: © ΝΙΚΟΛΑΣ ΛΕΒΕΝΤΑΚΗΣ)

Ιστορικά meeting points
Σε ένα κάθετο στενάκι στο Παλιό Λιμάνι, στη Σαρπηδόνος, θα βρείτε δύο εμβληματικά καφέ μπαρ των Χανίων, τα 2 Λουξ (τηλ. 28210-52515) και τον Ιπποπόταμο (τηλ. 28210-44128). Και τα δύο άνοιξαν το 1985 και άλλαξαν για πάντα το nightlife της πόλης, με λάιβ στον δρόμο, κοκτέιλ και εναλλακτική διάθεση. Ελάτε για βραδινό πότο αλλά και καλό καφέ στη διάρκεια της ημέρας.


ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Η «ΠΥΛΗ» ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΟΛΓΑ ΧΑΡΑΜΗ

Ανέκαθεν ζωντανό και εξωστρεφές, έχει και σπουδαία μνημεία και τον τρόπο να σε κάνει να περνάς καλά. Και μια άλλου τύπου ομορφιά, και ας φημίζεται για το αντίθετο. Αρκεί να θες να τη δεις.

Το μουσείο του μινωικού πολιτισμού
Επισκεφτείτε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, για να δείτε θησαυρούς παγκόσμιας αρχαιολογικής αξίας, όπως ο Δίσκος της Φαιστού, ο «Πρίγκιπας με τα Κρίνα» και η «Παριζιάνα» από το ανάκτορο της Κνωσού, καθώς επίσης τα ειδώλια των Θεών των Όφεων και του ταυροκαθάπτη. Είναι από τα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου, με το μεγαλύτερο μέρος του να είναι αφιερωμένο στον μινωικό πολιτισμό, ωστόσο τα εκθέματα αφορούν διάστημα 5.500 χρόνων.  Για μια πιο ολοκληρωμένη μουσειακή εμπειρία, αξιοποιήστε τα συστήματα διαδραστικών εφαρμογών που έχουν τοποθετηθεί στις αίθουσες.
Ιnfo: Ξανθουδίδου και Χατζιδάκη, πλ. Ελευθερίας, τηλ. 2810-279000. Ανοιχτά 08.00-20.00, εισιτήριο: 10 ευρώ. Ενιαίο με αρχαιολογικό χώρο Κνωσού: 16 ευρώ.


Η ενετική Λότζια, το ομορφότερο κτίριο της πόλης. (Φωτογραφία: © ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

Ζωντανό ιστορικό κέντρο
Περπατήστε στους πεζόδρομους του ιστορικού κέντρου γύρω από την πλατεία των Λιονταριών με το διάσημο σιντριβάνι, για να νιώσετε τη ζωντάνια της πρωτεύουσας της Κρήτης. Καθίστε στα σκαλάκια της ενετικής Λότζιας, του ωραιότερου κτιρίου της πόλης, και χαζέψτε τους περαστικούς. Το πρωί δοκιμάστε τη φημισμένη μπουγάτσα στον Κιρκόρ (Πλ. Βενιζέλου 32 – Λιοντάρια) και speciality coffee στο Crop (Αρετούσας 4), ενώ το βράδυ ωραία κοκτέιλ στην αυλή του Χάλαβρο (Μιλάτου 10) ή κάτω από τα δέντρα του Parko 240 (Μιλάτου και Ιδαίου Άντρου).


Εικαστική παρέμβαση στη γειτονιά του Λάκκου. (Φωτογραφία: © Αντιγόνη Μεταξάκη)

Καλλιτεχνικός Λάκκος
Κάντε μια βόλτα στη γειτονιά του Λάκκου, μια παλιά κακόφημη συνοικία κοντά στο κέντρο του Ηρακλείου, που ερήμωσε σταδιακά μετά  τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τώρα μοιάζει να ξαναζωντανεύει. Εδώ βρίσκονταν τα χαμαιτυπεία και οι οίκοι ανοχής – στέκι των παραβατικών και των ρεμπετών του Ηρακλείου. Ο Αυστραλός Μάθιου Χάλπιν εγκαταστάθηκε εδώ και άρχισε να ζωγραφίζει τους τοίχους της πριν από επτά χρόνια. Το όραμά του βρήκε υποστήριξη από τον δήμο, τους κατοίκους και ξένους καλλιτέχνες, οι οποίοι φιλοξενούνται στο σπίτι του και δημιουργούν έργα στα στενοσόκακα. Εδώ λειτουργεί και ένα από τα πιο γνήσια ταβερνάκια της πόλης, το Βουρβουλάδικο (τηλ. 2810-335323), για νόστιμα πιάτα σε μια όμορφη αυλή.

Αλλιώτικη βόλτα στα τείχη
Τα τείχη και οι προμαχώνες, που οφείλουν τη σημερινή τους μορφή στους Ενετούς, προσφέρονται για μία από τις ωραιότερες βόλτες που μπορείς να κάνεις στο Ηράκλειο – μέσα στην πολύβουη πόλη, αλλά σε απόσταση ασφαλείας. Το συνολικό τους μήκος είναι 7 χλμ., ωστόσο η συνεχόμενη βόλτα από τα μονοπάτια που τα διατρέχουν περιορίζεται στα 4 χλμ. Οι Πύλες προσεγγίζονται από την οδό Πλαστήρα: σε εκείνη του Αγίου Γεωργίου έχετε πολλές πιθανότητες να δείτε κάποια εικαστική έκθεση ή μπαζάρ, αλλά περάστε οπωσδήποτε από την Καινούργια Πόρτα, όπου θα δείτε μόνιμη έκθεση για τη ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη.
Ιnfo: Το ωράριο της έκθεσης για τον Ν. Καζαντζάκη δεν είναι σταθερό, συνήθως όμως θα τη βρείτε ανοιχτή από τις 08.00 έως τις 14.00.


Τμήμα του ενετικού λιμανιού με τον Κούλε, το ενετικό θαλασσόκαστρο. (Φωτογραφία: © ΟΛΓΑ ΧΑΡΑΜΗ)

Το θαλασσόκαστρο
Το απόγευμα, πριν ο ήλιος δύσει, ακολουθήστε τους ντόπιους στη βόλτα τους στο ενετικό λιμάνι. Εκείνοι, συνηθισμένοι στην ομορφιά, περπατούν μόνο στο Κορδόνι, τον λιμενοβραχίονα μήκους 2,5 χλμ. Εσείς δείτε, απέναντι, τα ενετικά νεώρια και επισκεφτείτε οπωσδήποτε τον Κούλε, το θαλασσόκαστρο που απέκτησε τη σημερινή του μορφή στις αρχές του 16ου αιώνα από τους Ενετούς. Δείτε τις ατμοσφαιρικές αίθουσες όπου εκτίθενται ενάλιες αρχαιότητες, κανόνια και γλυπτά από την εποχή των Ενετών και το ντοκιμαντέρ για το λιμάνι του Ηρακλείου. Βγείτε στο δώμα με τον πύργο του Φάρου, για να χαζέψετε από τις επάλξεις το λιμάνι και τη θάλασσα.
Ιnfo: τηλ. 2810-243559, ανοιχτά 08.00-20.00, εισιτήριο: 2 ευρώ.


ΡΕΘΥΜΝΟ
ΤΟΠΟΣ ΜΕ ΘΕΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ  

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΓΩΝΑ ΛΑΨΑΤΗ

Προτού κολυμπήσετε στις αμμώδεις παραλίες του Λιβυκού, ξεναγηθείτε στα ιστορικά μοναστήρια του νομού, εξερευνήσετε τα φαράγγια του και αναζητήσετε τις ομορφιές του Ψηλορείτη, αφιερώστε λίγο χρόνο στην κρητική πρωτεύουσα, που συνδυάζει ρομαντισμό, ιστορία και πολιτισμό χιλιάδων ετών με σύγχρονη κουλτούρα.


Πολιτιστική κληρονομιά 
Οι ανασκαφές στους αρχαιολολογικούς χώρους του νομού έχουν δώσει πλήθος ευρημάτων. Γι’ αυτό μην παραλείψετε να επισκεφτείτε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου για μια πρώτη γνωριμία με σημαντικές πόλεις της αρχαιότητες, όπως της Αξού και της Λάππας, τους μινωικούς οικισμούς του Αποδούλου και του Μοναστηρακίου, την ορεινή Ζώμινθομ με τις χρήσιμες πληροφορίες για τη ζωή των βοσκών από τις πινακίδες της Γραμμικής Β που βρέθηκαν εκεί, και τέλος με τη σπουδαία νεκρόπολη της Ελεύθερνας (είσοδος: 2 ευρώ, τηλ. 28310-29975).   

Κρήνες και ελληνικό design
Περπατήστε το Μακρύ Στενό, τον πανέμορφο κεντρικό δρόμο της παλιάς τούρκικης γειτονιάς, που ξεκινά από τον Δημοτικό Κήπο και καταλήγει στη Φορτέτζα. Η επίσημη ονομασία του είναι οδός Νικηφόρου Φωκά. Τα τελευταία χρόνια στα γύρω στενά έχουν ανοίξει αρκετά καινούργια μαγαζιά από νέους ανθρώπους, οι οποίοι συνεργάζονται αποκλειστικά με Έλληνες σχεδιαστές. Αναζητήστε το Brillos Art (Πάνου Κορωναίου 13, τηλ. 28315-06155) για κεραμικά, κοσμήματα κ.ά. και το Greek Unique (Βοσπόρου 3, τηλ. 2831-402829), που ακολουθεί τη λογική πωλητηρίου μουσείου.


 Ο φούρνος του Αλεξανδράκη.  (Φωτογραφία: © ΕΦΗ ΠΑΡΟΥΤΣΑ)

Επόμενη στάση: Κήπος
Στον παραδοσιακό ξυλόφουρνο του Γιώργου Αλεξανδράκη (Τσαγρή Γεωργίου 28) θα βρείτε ψωμί με προζύμι, παραδοσιακό τσουρέκι και ό,τι άλλο τραβάει η όρεξή σας. Ο φούρνος, με ιστορία περί τα 200 χρόνια, είχε βομβαρδιστεί από τους Γερμανούς, που έβλεπαν να βγαίνει καπνός από την καμινάδα του και τον πέρασαν για εργοστάσιο. Με τα απαραίτητα... φαγώσιμα στο χέρι, κάντε μια στάση για ξεκούραση στον Δημοτικό Κήπο, που η πρόσφατη ανάπλαση του έχει δώσει νέα πνοή. Ο δήμος πραγματοποιεί εδώ ποικίλες εκδηλώσεις, μουσικές, αθλητικές κ.ά.


 Ο Δημοτικός Κήπος μετά την ανάπλαση. (Φωτογραφία: © ΕΦΗ ΠΑΡΟΥΤΣΑ)

Ευεξία και γαστρονομία  
O πολυπολιτισμικός χαρακτήρας του Ρεθύμνου είναι πιο έντονος στην Παλιά Πόλη, όπου τα αναγεννησιακά αρχιτεκτονήματα συνυπάρχουν με τα μουσουλμανικά κτίσματα. Κλείστε ραντεβού για μασάζ, χαμάμ ή και τα δύο στο κέντρο ευεξίας Swan Beauty & Spa (Aρκαδίου 198, τηλ. 28310-51828), που στεγάζεται σε ένα ενετικό αρχοντικό του 16ου αιώνα. Ολοκληρώστε την εμπειρία, κλείνοντας τραπέζι στο  εστιατόριο Prima Plora (Aκρωτηρίου 8, τηλ. 28310-56990) για δημιουργική ελληνική κουζίνα με βιολογικές πρώτες ύλες. Εναλλακτικά, δοκιμάστε τα μαγειρευτά στην οικογενειακή ταβέρνα του Ζήση (Λεωφ. Μάχης 63, τηλ. 28310-28814).

Τα φώτα της πόλης
Ανεβείτε στον λόφο του Παλαιοκάστρου και περιηγηθείτε στο φρούριο της Φορτέτζας λίγο πριν από το σούρουπο. Μείνετε για να παρακολουθήσετε μία από τις εκδηλώσεις του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ, που πραγματοποιούνται κάθε καλοκαίρι στο ανοιχτό θέατρο Ερωφίλη. Από φέτος, οι εκδηλώσεις επεκτείνονται και στον Λόφο, τον χώρο ανάμεσα σε δύο ιστορικά αρχιτεκτονήματα της πόλης, τον Θόλο του Ιμπραήμ Χαν και το Κτίριο του Ρέκτορα. Κατηφορίστε προς το ενετικό λιμάνι για έναν ρομαντικό περίπατο ως τον φάρο και κλείστε γλυκά τη βραδιά με ένα προφιτερόλ ή μια lemon pie από το Cream Society (Μοάτσου 53, τηλ. 28310-53667).


ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΜΕ «ΟΠΛΟ» ΤΗ ΛΙΜΝΗ 

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΛΑΒΑΝΟΥ

Από άποψη πληθυσμού, είναι το «μικρό αδελφάκι» του Ηρακλείου, των Χανίων και του Ρεθύμνου. Η πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου δεν διαθέτει τα επιβλητικά μνημεία των άλλων μεγάλων πόλεων του νησιού, διεκδικεί όμως τη θέση της στον τουριστικό χάρτη του, με ατού τη φαντασμαγορική λίμνη της.


Ραντεβού στη λίμνη
Η λίμνη Βουλισμένη (που συνδέεται με τη θάλασσα μέσω ενός στενού καναλιού) είναι το μέρος όπου κανείς μπορεί να αφουγκραστεί τον σφυγμό της πόλης. Αν δεν έχει πολύ κόσμο, σημαίνει ότι ο  Άγιος έχει πέσει σε χειμερία νάρκη. Αν τα στέκια της είναι ζωντανά (όπως τώρα που είναι καλοκαίρι), ο  Άγιος απολαμβάνει την εξωστρέφειά του. Καθίστε σε κάποιο από τα παραλίμνια μαγαζιά για καφέ ή παγωτό και παρατηρήστε τις πολυκατοικίες που είναι χτισμένες περιμετρικά της υδάτινης λεκάνης: η πιο κλασική νεοελληνική κατασκευή έχει άλλη... χάρη όταν μπροστά της δεν απλώνονται τσιμεντένιες πλατείες, αλλά μια σκουροπράσινη ατάραχη λίμνη.


Η λίμνη Βουλισμένη. (Φωτογραφία: © ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

Πάνω κάτω τα σκαλιά 
Μικρός όπως είναι, ο Άγιος δεν θα σας δυσκολέψει να τον γνωρίσετε. Για να καταλάβετε τη χωροταξία του, ανεβοκατεβείτε τις σκάλες του. Θα κουραστείτε λίγο, αλλά αξίζει τον κόπο, αφού οι αγιονικολιώτικες σκάλες θεωρούνται αστικά τοπόσημα. Κάντε μια βόλτα μέχρι την Κιτροπλατεία (η ονομασία της μένει να θυμίζει το κιτρεμπόριο, που ανθούσε κάποτε στην πόλη) και ρίξτε μια ματιά στο «Κέρας της Αμάλθειας» (όπως καθιερώθηκε να ονομάζεται το μοντέρνο γλυπτό των αδελφών Σωτηριάδη). Για ψώνια κατευθυνθείτε προς την 28ης Οκτωβρίου και τα γύρω στενά: εδώ θα βρείτε τα πάντα, από βοτάνια και εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο Κριτσάς μέχρι αναμνηστικές αρχαιοελληνικές προτομές και μινιατούρες ξυλόγλυπτων ιππόκαμπων.

Πολιτιστικό καλοκαίρι
Το πολιτιστικό καλοκαίρι του Αγίου Νικολάου είναι πλούσιο και –κυρίως– ποιοτικό. Το πρόγραμμα εκδηλώσεων «Μεραμπέλλο 2018» περιλαμβάνει διάφορα δρώμενα: προβολή του φετινού οσκαρικού χιτ «Οι τρεις πινακίδες έξω από το Έμπινγκ, στο Μιζούρι» (10/7, θερινό σινεμά Χριστίνα, είσοδος 5 ευρώ), εκδήλωση για την παραδοσιακή υφαντική και την εκτροφή μεταξοσκώληκων (15/7, Δημοτικό Σχολείο Φουρνής), γευσιγνωστική ζυθοποσία στο πλαίσιο του 3ου Φεστιβάλ Μπίρας (20/7, Δημοτικός Κήπος Νεάπολης), κ.λπ. Με ένα απλό google search θα βρείτε στο διαδίκτυο αναλυτικά όλο το πρόγραμμα.

Κοκτέιλ και βιβλία με θέα
«Καλό» μαγαζί στον  Άγιο θεωρείται όποιο έχει πανοραμική θέα στη λίμνη. Τρία μαγαζιά που προσφέρουν χορταστική θέα στη Βουλισμένη είναι το Migomis Piano Restaurant (Ν. Πλαστήρα 20, τηλ. 28410-24353), το Chez Georges (Β. Κορνάρου 2, τηλ. 28410-26130) και ο Πολυχώρος Περίπου (28ης Οκτωβρίου 25, τηλ. 28410-24876). Το πρώτο σερβίρει πιάτα τοπικής και διεθνούς κουζίνας, το δεύτερο κοκτέιλ κάθε είδους, ενώ το τρίτο λειτουργεί ως καφέ-μπαρ-βιβλιοπωλείο. 


Η παραλία της Κιτροπλατείας. (Φωτογραφία: © ΝΙΚΟΣ ΚΟΚΚΑΣ)

Βουτιές και εκδρομές
Άμμος, Κιτροπλατεία, Minos Beach είναι μερικές από τις ακτές του Αγίου Νικολάου που βραβεύτηκαν φέτος με Γαλάζια Σημαία. Αν, πέρα από μπάνιο, έχετε κέφι και για μια σύντομη κοντινή εκδρομή, επισκεφτείτε την Παναγία Κερά (9 χλμ./15 λεπτά από την πόλη), έναν τρίκλιτο βυζαντινό ναό του 13ου-14ου αιώνα, με μοναδική αρχιτεκτονική φυσιογνωμία.